زیست بوم بلوط

زیست بوم کودک و طبیعت بلوط

زیست بوم بلوط

کندوکاو کم شتاب در طبیعت

برای یادگیری تجربی مهارت‌های زندگی

به محل زندگی گیاهان، حیوانات و سایر موجودات زیست‌بوم می‌گویند، محیط‌هایی که در آن‌ها زندگی جریان دارد، بلوط یک زیست‌بوم است برای کودکان، زیست‌بوم کودک و طبیعت، برای لمس بی‌واسطه همه عناصر طبیعت و زیست پایدار در همه زیست‌بوم‌های ایران زیبا؛ پایدار یعنی ما استفاده کنیم و برای نسل بعدی هم باقی بگذاریم.

ما اینجا باور داریم، کودکان برای علاقه‌مند شدن به طبیعت نیاز به امکانات ویژه ندارند؛ کافی است امکان تجربه‌ی مستمر با طبیعت را برایشان فراهم کنیم.‌

بلوط این فرصت را ایجاد می‌کند، که بچه‌ها در طبیعت کاوش کنند، از درخت بالا بروند، آب بازی کنند، جانوران مختلف را ببینند، لمس کنند و با خاک، سنگ، چوب و سایر عناصر موجود در محیط، دست به ابداع بزنند، با هم‌سالان خود زیستِ گروهی داشته باشند و اگر برایشان سؤالی پیش آمد، با جهت‌دهی و قرارگیری در مسیرِ یافتن پاسخ صحیح، فرصت اندیشه‌ورزی و ژرف اندیشی برایشان ایجاد شود، نه این‌که طبیعت را به کلاس درس دیگری بدل کنیم و به شرح جزییات همه‌چیز از زاویه دید خودمان بپردازیم.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند، کودکان مهارت‌هایی را که در فضاهای آزاد و در حضور هم‌سالان خود و از طریق بازی، کسب می‌کنند هیچ‌گاه نمی‌توانند در محیط‌های بسته به دست آورند. ما می‌دانیم به‌صرف وجود خطر نمی‌توانیم ذهن بکر کودک را از تجربه شگفت‌انگیز طبیعت محروم کنیم؛ وظیفه‌ی ما ایجاد شوق و رفع ترس‌هایی است که به‌واسطه آموزش‌های غلط پیشین به وجود آمده است.

بلوط با طراحی کارگاه‌ها و تورهای گردشگری هدفمند با موضوعات حیات‌وحش، آشنایی با اقلیم‌های جغرافیایی و شناخت اقوام، تلاش می‌کند، بسترسازی کندوکاو کم شتاب در طبیعت را برای یادگیری تجربی مهارت‌های زندگی فراهم نماید.

مفتخریم که اعلام نماییم در سال 1399، بلوط با شماره ثبت 562909 به عنوان مدرسه مهارت آموزی در حوزه طبیعت گردی برای کودکان با رویکردهای نوین آموزشی، توسعه سبک زندگی پایدار و حفاظت از محیط زیست، در برنامه «توسعه زیست‌بوم شرکت‌های خلاق» معاونت علمی ریاست جمهوری پذیرفته شده است.

برنامه توسعه زیست بوم شرکت های خلاق  (کلیک کنید)

اساس کار آموزش در زیست‌بوم بلوط بر دو مدل «برنامه فلسفه برای کودکان» و «مهارت آموزی 4H» استوار است که در ادامه به تشریح آن می‌پردازیم.

 

برنامه فلسفه برای کودکان در بلوط

فَبَکْ به عنوان سرواژه فلسفه برای كودكان كه برخی عنوان دقیق‌تر آن را «فكر پروری برای كودكان» می‌دانند به مشكل متیو لیپمن (2010 -1922) فیلسوف آمریکایی در كلاس تدریس فلسفه به دانشجویان باز می‌گردد. جایی كه او متوجه شد دیگر برای اینكه دانشجویانش نحوه تفكر استدلالی و خلاقانه و داوری عقلانی را یاد بگیرند زمان مناسبی نیست و آن‌ها می‌بایست از دوران كودكی و نوجوانی چنین مهارتی را بیاموزند.

لیپمن كه دکترای فلسفه خود را از گروه فلسفه دانشگاه کلمبیا گرفت، هجده سال در همین دانشگاه، فلسفه تدریس می‌کرد، اما برای پروراندن ایده خود به دانشگاه مونتکلیر رفت و در سال ۱۹۷۴ مؤسسه IAPC را با عنوان مؤسسه بسط و ترویج فلسفه برای کودکان تأسیس کرد. برنامه او یعنی «فلسفه برای کودکان» جایزه سال ۲۰۰۱ انجمن فلسفی آمریکا را به خود اختصاص داد.

بلوط افتخار دارد که در آموزش‌هایش از برنامه فلسفه برای کودکان در طبیعت (فبک طبیعت) بهره می‌گیرد.

«تفکر نقادانه»، «تفکر خلاقانه» و «تفکر مراقبتی» سه سر فصل عمده مهارتی مورد نظر در این برنامه است. در این برنامه بر اساس تشكیل كارگاه‌های آموزشی كه توام با حضور در طبیعت، بازی و قصه‌گویی است بچه‌ها یاد می‌گیرند که از قدرت ذهنشان استفاده و تبادل نظر کنند و سر یک موضوع به توافق برسند. همچنین با تقویت اعتماد به نفسشان، یاد می‌گیرند که از مشورت با دیگران فرار نکنند، انتقادپذیر باشند و هیچ حرفی را بدون دلیل و فکر قبول و یا رد نکنند. در ضمن آن‌ها متوجه می‌شوند كه برای داشتن یك رابطه موثر، خوب گوش دادن را یاد بگیرند.

از نظر كارشناسان فبك، بچه‌ها بعد از گذراندن این کلاس‌ها دیگر ترسی از حرف زدن نخواهند داشت و از مورد قضاوت قرار گرفتن ناراحت نمی‌شوند. آن‌ها در طول این کلاس‌ها یاد می‌گیرند که خودشان را در جایگاه طرف مقابل قرار دهند تا حرف‌های بقیه را بهتر متوجه شوند و بتوانند موضوعات را بهتر طبقه‌بندی ‌کنند و مسائل را به شیوه درست بیان کنند.

در واقع برنامه فلسفه برای كودكان تلاشی است برای اینكه کودکان و نوجوانان برنامه‌ای منظم برای آموزش تفکر عمیق فلسفی داشته باشند تا قدرتِ استدلال، داوری و تشخیص عقلانی در آن‌ها پرورش یابد. فراموش نکنید ما در کلاس فبک به دنبال یاد دادن آموزه‌های فلاسفه نیستیم؛ تسهیلگران فبک مشاهده‌گر و شنوندگان فعالی هستند و بر اساس نیازهای متفاوت کودکان، فرصت تجربه‌های متنوعی را برای آن‌ها به وجود می‌آورد. آن‌ها با شریک شدن در تجربه‌های کودک و غنی کردن آن‌ها جریان یادگیری را تسهیل می‌کنند. آن‌ها کودک را در موقعیت «مساله‌آفرین» قرار می‌دهند (محرک این موقعیت می‌تواند یک تور گردشگری حیات‌وحش باشد یا تماشای یک نمایش) و کمک می‌کند تا کودک با درک مسئله، فرصت تولید پاسخ‌های ذهنی خود را داشته باشد و از درگیر شدن با پیش‌فرض‌ها پرهیز کند، آن‌ها وارد قلمرو کودک نمی‌شوند اما در فاصله مطمئن در کنار بچه‌ها هستند.

بچه‌ها در حلقه‌های گفتگو یا اصطلاحا «حلقه‌های کندوکاو» می‌آموزند با گستره‌ای از جواب‌ها در مسائل مختلف روبرو هستند و این کمک می‌کند ذهن آن‌ها «تک‌روایتی» نباشد. ذهن تک‌روایتی، بدون تجزیه و تحلیل، الگوی زندگی سایرین‌ را بازتکرار می‌کند.

در واقع این روش می‌خواهد، کودکان از طریق مشارکت به جستجوی جواب سوالات  و بازتولید سوالات بیشتر بپردازند. تسهیلگر به سوالات جواب نمی‌دهد، فقط سوالات را غنی‌تر می‌کند و در واقع مربی‌گری می‌کند تا بچه‌ها خودشان به روش هم‌یارانه جواب‌ها را کشف کنند و در این فرایند تحلیل و استدلال‌ورزی را یاد بگیرند. قرار نیست به همه سوالات پاسخ داده شود، گاهی شاید ما هم جواب سوالات را ندانیم حتی شاید سوال بچه‌ها سوال بی‌جواب دانشمندان باشد و باز پاسخ.

‌ما معتقدیم، عادت تفکر منطقی و پذیرش نظرات متفاوت از خردسالی نهادینه می‌شود، اگر بچه‌ها در محیط‌های آموزشی باشند که از آن‌ها انتظار پرسشگری و استدلال را داشته باشند، نه حفظ کردن طوطی‌وار و بی‌چون و چرا، آن‌ها هم به مرور زمان، خودشان را به تفکر و استقلال فکری عادت می‌دهند. ‌اینجاست که می‌توانیم منتظر تحول در جامعه باشیم.

بلوط، مدرسه مهارت‌آموزی

نقشه راه ما مدل 4H است

مهارت‌های زندگی توانایی‌هایی هستند که با تمرین مداوم در 6 سال اول زندگی که ما آن را 6 سال طلایی می‌نامیم، پرورش می‌یابند و در 6 سال دوم نهادینه می‌شوند و کودک را برای روبه‌رو شدن با مسایل زندگی، افزایش توانایی‌های روانی، اجتماعی و بهداشتی آماده می‌کنند. سازمان جهانی بهداشت، مهارت‌های زندگی را چنین تعریف نموده است: توانایی انجام رفتار سازگارانه و مثبت به گونه‌ای که کودک بتواند با چالش‌ها و ضروریات زندگی روزمره خود کنار بیاید. در تعریف دیگر می‌توان مـــهارت‌های زندگی را مجموعه‌ای از مهارت‌ها و شایستگی‌های فـردی و گــروهی دانست که کودکان و نوجوانان بــرای زیستن در هــــزاره جدید به آن نیازمند هستند. همزمان با یادگیری، تسلط و استقرار این مهارت‌ها، کودکان در سنین بالاتر علاوه بر رسیدن به آرامش و تـعادل در زندگی فردی و اجتماعی به ایفای نقش موثر در زندگی خود می‌پردازد.

 

 

نقشه راه 4H یک نقشه مهارت آموزی متعادل و پویای جهانی است که از طرف سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد «یونسکو» ارائه گردیده است، در این مدل مهارت‌ورزی به چهار فاکتور سر (Head)، قلب (Heart)، دست‌‏ها (Hands) و سلامت (Health) باید به یک اندازه توجه شود.

بلوط با الگو برداری و بومی‌سازی این مدل در برنامه‌های آموزشی خود سعی در نهادینه سازی این مهارت‌ها در تمامی ابعاد زندگی کودکان دارد. در طرح درس‌های تعریف شده توسط اساتید حوزه کودک، با توجه به اینکه در برنامه مذکور، تمرکز بر روی بهبود کدام یک از مهارت‌های مورد نظر باشد، طراحی بازی و محتوای دوره آموزشی تدوین خواهد شد.

 

امید که فانوس راه کودکان این مرز و بوم باشیم.

همکاری با بلوط

اگر دنیای کودکان را می‌شناسید و تجربه کندوکاو و مهارت آموزی با کودکان را دارید؛
اگر عاشق طبیعت و حیات‌وحش هستید و قلبتان برای میراث ایران‌زمین می‌تپد؛
به ما بپیوندید؛
ما ماموریت سازمانی خود را ارزش‌آفرینی و بالندگی کودکان این آب‌وخاک قرار داده‌ایم.
اگر خود را واجد شرایط می‌دانید، در خانواده بلوط جایی برای شما هست، رزومه خود را برای ما به آدرس job@balootschool.com ارسال کنید.

ارسال رزومه از طریق ایمیل

بلوطی ها

دوست دارم درگیر قصه‌ای بزرگ‌تر از قصه‌ی خودم باشم، خودم را در روایتی بزرگ‌تر از رشد فرزندان این مرز و بوم قرار دهم و در قصه‌ی عمیق‌تری از بالندگی آن‌ها ایفای نقش کنم

نوشین ایزدپناههم بنیان گذار زیست‌بوم بلوط، راهنمای گردشگری و تسهیل‌گر کودک

من خویش را به بلوط پیر اصالت گره زده‌ام، تاریخ را با تمام لحظه‌هایش خوانده‌ام، اما هیچ وقت ایام را از یاد نبرده‌ام، چرا که درخت بی‌ریشه هیمه‌ای بیش نیست

پدیده محمدیهم بنیان گذار زیست‌بوم بلوط، راهنمای گردشگری و تسهیل‌گر کودک

بزرگسالان اگر بخواهند فلسفه ورزی کنند، باید کودک شوند، دو ویژگی مهم فلسفه ورزی داشتن پرسش و سرشاری از کنجکاوی است که کودکان هر دو را بخوبی و به فراونی دارند‌. طبیعت کودکان را باور کنیم و برای ماندگاری طبیعت، آنها را رشد دهیم.

یحیی قائدیعضو هیئت علمی گروه فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه خوارزمی، پیشگام و مروج فلسفه برای کودکان در ایران

اگر بخواهم سه کلید واژه در زندگی‌ام را بیان کنم: کودک، فلسفه و طبیعت است، تلاش کردم علایقم در این سه حوزه را زندگی کنم و خانه‌ام ایران را بسازم

سحر سلطانیدانش آموخته دکتری فلسفه تربیت، تسهیلگر مفاهیم پایه برای خردسالان، مدرس تربیت مبتنی برمبانی تفکر سیستمی، نویسنده، منتقد ادبیات کودک

باور دارم مسیر حفاظت پایدار از تنوع زیستی از لمس طبیعت توسط کودکان عبور می‌کند

مرتضی اسلامی دهکردیهم‌بنیان‌گذار انجمن یوزپلنگ ایرانی، فعال حوزه حیات وحش

چون هنوز هم، از کودکی جدا نشده‌ام، تلاش می‌کنم نقش بزرگ‌ترها را بهتر بازی کنم. گاهی مدرس، گاهی تسهیلگر و ... البته اگر بازیگوشی بگذارد

سید جمال میرجعفریمدرس و مربی نمایش خلاق، تسهیلگر فلسفه برای کودکان و تئاتر شورایی، کارگردان صدا و سیما مرکز تهران

عاشق پرنده ها و طبیعتم. دوست دارم این عشق را در کودکان و مردم سرزمینم زنده کنم تا دنیای قشنگتری داشته باشیم

سارا عربراهنمای پرنده نگری، تسهیلگر کودک و از موسسین باشگاه پرنده نگری ایرانیان

بازی کردن عمیق‌ترین حس دنیا برای من است. اگر به سادگی عمل بچه‌ها در بازی نگاه کنیم به تئاتر می‌رسیم. رسالت تئاتر پالایش روان است.
چه کسی می‌تواند به اندازه‌ی یک کودک، قوانین جهان را به هم بزند؟ از فلسفه عبور کند و شعر را یک در میان خطا بخواند؟ مسئله‌ی من انسان است، من از طریق تئاتر با انسان روبرو می‌شوم، انسانی کوچک که در ابتدای این دنیاست

صبا ایزدپناهبازیگر، مدرس و پژوهشگر تئاتر

زندگی من در دو مسیر در جریان است: ساز و سفر.
در جستجوی شناخت جهان و درک صداها و سکوتِ طبیعت با بچه‌ها به کوه و جنگل و کویر سفر می‌کنیم.
دوست دارم به آن‌ها کمک کنم تا صداهایی که در طبیعت می‌شنوند را با همراهی ریتم و هارمونی به زیبایی ترکیب کنند، امید که روزی خالق ترکیبی از این هارمونی‌ها باشند.

سما بنی اسدیراهنمای گردشگری، کارشناس موسیقی و هم‌بنیان‌گذار گروه گردشگری نارون

موزه‌ها کودکان را در معرض تجربیات ناب و کشف ناشناخته‌ها قرار می‌دهند. این مواجهه زمینه‌ساز خلاقیت، تفکر و ارتباط با دنیای اطرافشان می‌شود. موزه‌ها می‌توانند دنیایی از تفکر و تخیل را به روی کودک باز کنند، پس بی‌تفاوت از کنار این مخاطبان موزه عبور نکنیم.

یاسمین حسینیدکتری گردشگری فرهنگی، محقق و پژوهشگر گردشگری، راهنمای گردشگری فرهنگی

کودکی تاثیرگذارترین بخش زندگی ماست. اگر می‌خواهیم جامعه را تحت تاثیر قرار دهیم باید کودکی را متاثر کنیم.

مهدی زینالیروان‌شناس کودکان با نیازهای ویژه

برای من هنر یعنی ابزار رفع تبعیض. تلاشم در آموزش و فعالیت های هنری برای کودکان و بزرگسالان رفع موانع و ورود به صحنه های هنری و اجتماعی است.

لیلا جلالیانکارگردان، بازیگر و مربی تئاتر و نمایش خلاق کودک و نوجوان و افراد با توانایی های متفاوت، دانش آموخته روانشناسی