شناسنامه کتاب

تحلیلگر کتاب : سحر سلطانی، پژوهشگر کتاب کودک
تصویرگر : تونی راس
نام کتاب : قول بچه قورباغه
نویسنده : جین ویلیس
مترجم : شهلا انتظاریان
ناشر : انتشارات علمی و فرهنگی

تحلیل کتاب

آنجا که بید به آب می رسد کرم و بچه قورباغه به هم رسیدند و عاشق سرتا پای هم شدند. حالا که عاشقی شروع شده باید قول و قرار می گذاشتند

*قول دادند که تغییر نکنند. *

اما قورباغه یک روز پا در آورد، یک روز دست در آورد، یک روز دمش ناپدید شد و دیگر کرم رنگین کمانی تاب نیاورد، گذاشت و رفت، چون مروارید سیاهش پای قولش نمانده بود.

اما مگر می شود به همین سادگی عشق را فراموش کرد. یک شب مهتابی که کرم احساس کرد دلش برای بچه قورباغه اش تنگ شد . عشقش به او تغییری نکرده بود تصمیم گرفت مروارد سیاهش را بابت تغییراتش ببخشد، صبح  رفت سراغ آب و دید روی برگ سوسن یک قورباغه نشسته تا آمد بپرسد ایا دوست او را ندیده  که قورباغه جهید و پروانه رنگی را بلعید و زیر افتاب به این فکر کرد یعنی کرم رنگین کمانی که عاشقش بود کجا رفته است؟

در قصه های کهن ایرانی ماجرای دوستی خاله خرسه را به یاد می آوریم. آسیبی که از عشق زیاد به دوستش می‌رساند؛ در ادبیات اروپایی هم ماجرای جوجه تیغی‌های در برف مانده را می‌خوانیم که برای زنده ماندن و استفاده از گرمای بدن هم آنقدر به یکدیگر نزدیک می شوند که تنشان زخمی می‌شود. اشاراتی است برای درک مهارت عشق ورزی و مراقبت از خود و دیگری در فرایند عاشقی.

چیستی رابطه عاشقانه با تغییر هم بسته است، وقتی عشاق از کشف یکدیگر فارغ می شوند تغییرات شروع می‌شود. مگر جان جهان بدون تغییر زنده و پویا می ماند؟ شب از پی روز می‌آید و زمستان از پی تابستان. اما عشاق خواهان حفظ کیفیت عاشقی بدون تغییری همچون روزهای اول آشنایی اند. آنقدر از این تصورات عاشقانه لبریز می شوند که تغییرات خود و دیگری را نمی‌بینند و یک باره به خود می‌آیند که با مرگ رابطه مواجه شده‌اند. انکار تغییر آغاز مرگ رابطه است و نویسنده کتاب یکی از تاریخی ترین معضلات رابطه بشری را با زبانی کودکانه طرح می‌کند. پایان بندی این ایده با مرگ نمادین پروانه‌ای که تن به تغییر معشوق نمی‌داد توسط بلعیدن معشوق رقم می‌خورد تا زنگ هشدار برای خواننده تا همیشه نواخته شود.

ایده و پرداخت قصه بدون نقص است . اما برای ادراک نسبت ها و هشدار پایانی آن مقدماتی نیاز است اگر برای کودکان زیر ۱۲ سال خوانده می شود باید کودکان با مفاهیمی چون من، دیگری، تغییر و ثبات، هزینه و تعهد در قبال خود و دیگری و چرخه‌ی طبیعت اشنا باشند. هشدار پایانی قصه نمادین است و اگر کودکان با قصه هایی که اسیب ها در دوستی و عشق ورزی افراطی را نشان می دهند آشنا نباشند درک این نسبت‌های پیچیده برایشان سخت بوده و  تا حدی ناممکن خواهد بود. این قصه نیازمند گفتگوی فعال پیشینی و پسینی با یک تسهیلگر کاربلد در حوزه مفاهیمی مانند عشق ، رابطه ، تغیر و مرگ است.

هشدار برای والدین و مربیان. تا مادامی که کودکان باطرح این مفاهیم و نسبت‌های مقدماتی و مکمل آشنا نشده باشند خواندن داستان‌هایی با این مضامین پیچیده و رها کردن کودک با برداشت‌های شخصی‌اش می‌تواند آسیب‌زا باشد.

بازگشت به بخش معرفی کتاب